"System Tuska" to jeden z najważniejszych elementów retoryki PiS i Jarosława Kaczyńskiego. Był używany przez lidera partii bardzo często (przynajmniej przed rozejmem ukraińskim). A w liczącym ponad 160 stron nowym programie PiS, który został przedstawiony na kongresie tej partii 15 lutego tego roku, zawarto nową, rozbudowaną definicję tego pojęcia politycznego.

"System Tuska" powrócił po krótkiej przerwie do retoryki Kaczyńskiego w tym tygodniu. W środę na antenie TV Trwam lider PiS powiedział: "System Tuska polega na tym, że jedyną wartością jest utrzymanie władzy: nie narażać się żadnym grupom nacisku, ośrodkom nacisku (także zewnętrznym), by nie utracić władzy".

Ale zawarta w programie PiS definicja jest znacznie szersza. Oto jej kluczowe elementy:

Geneza. PiS dzieli historię najnowszą na trzy podstawowe okresy. Pierwszy zaczyna się w 1989 roku i kończy się,  gdy wybory wygrywa PiS. Drugi to sprawowanie władzy przez PiS, trzeci zaczyna się w momencie, gdy Platforma wygrywa w 2007 r. W tym punkcie zaczyna się historia systemu Tuska. Jak czytamy w programie: "Powołana w 2007 roku nowa władza wykonawcza okazała się, zgodnie z z formułowanymi już w trakcie kampanii wyborczej przewidywaniami, typową ekipą restauracji. Postawiła sobie za cel przywracanie, a niekiedy nawet wyostrzenia osłabionego w latach 2004-2007 systemu". Jak można przeczytać w innym miejscu programu: "Mamy więc połączenie wad systemu postkomunistycznego z nowymi rozwiązaniami, które wniosła ze sobą grupa nowych beneficjentów, wyłoniona, jak i poprzednia, poprzez mechanizm negatywnej selekcji".

Cel. Cele "systemu Tuska" są w nowym programie definiowane na różne sposoby. Jednym z najważniejszych jest utrzymanie władzy. "Z tej zasady Tusk i jego otoczenie wyprowadzili wnioski natury socjotechnicznej, określające praktyczny kształt polityki rządzącej koalicji, w której dominująca rola przypada Platformie Obywatelskiej. Do wniosków tych należy nakaz uwzględniania w możliwie najwyższym stopniu interesów skonsolidowanych – wewnętrznych i zewnętrznych – grup nacisku". Innym celem jest "podtrzymanie kształtu III RP, czyli polskiej formy postkomunizmu, który zachwiał się w latach 2004-2007". Tusk realizuje te cele za pomocą "polityki wizerunkowej", która zastąpiła politykę merytoryczną. "Ta polityka jest w istocie masowym systemem manipulacji", która dokonywana jest przy pomocy grup interesu, dysponujących (pośrednio lub bezpośrednio) mediami.

Termin "grupy nacisku" i podobne pojawia się wielokrotnie w całej diagnozie "systemu Tuska". Jest używany zarówno w kontekście gospodarki, jak i spraw zagranicznych (np. propozycja bardzo szybkiego przyjęcia euro).

Ucieczka przed odpowiedzialnością. Dla autorów programu jednym z kluczowych momentów ujawniających kształt "systemu Tuska" jest debata o  Amber Gold. Wypowiedź premiera Tuska z sejmowej debaty o ograniczaniu władzy politycznej na rzecz niezależnych instytucji jest cytowana i szeroko komentowana. "Według Tuska, państwo, a przynajmniej jego znaczna część jest zbiorem korporacji w istocie działających niezależnie od siebie i niepodlegających mechanizmom demokratycznym. Takie rozwiązanie oznacza, że wspomniane korporacje są także w istocie niezależne od obywateli, zewnętrzne wobec społeczeństwa. Powołany w procesie demokratycznym, a więc w wyborach rząd nie odpowiada za nie. (...) „Niezależne” instytucje nie działają przecież w społecznej próżni i pozostawione same sobie z pewnością będą ulegać naciskom różnych grup, zaś ekipa rządowa nie będzie za to odpowiadać. Ta ucieczka przed odpowiedzialnością jest charakterystyczna, a nawet można powiedzieć jest istotą „systemu Tuska”.

Liberalizm. System Tuska jest określany jako w przeważającej mierze bezideowy. Jedyne elementy ideologiczne, które odnajdują w nim twórcy programu PiS to "ułomna wersja liberalizmu", która ma dwa podstawowe elementy. "Dwa z tych elementów trzeba wymienić. Pierwszy – lekceważący i wręcz niechętny stosunek do państwa jako zorganizowanej wspólnoty, ale także bytu historycznego i wartości moralnej. Drugi – dążenie do wyprzedaży majątku narodowego, która stała się niemal manią prywatyzacyjną".

Zwijanie państwa. Działanie "systemu Tuska" ma swoje określone skutki. Do najważniejszych należy "zwijanie państwa" (termin, który także bardzo często powtarza się w retoryce Kaczyńskiego w trakcie objazdów po kraju). Jak czytamy w programie: "Wspomniane zwijanie sieci szkół, bibliotek, domów kultury, szpitali, urzędów pocztowych, komisariatów policji, różnych urzędów funkcjonujących w mniejszych ośrodkach, połączeń komunikacyjnych, to właśnie bezpośredni wyraz tego zjawiska. Z jednej strony rośnie administracja, z drugiej strony w wielkiej skali, jak wskazano, ograniczane są funkcje publiczne, przy jednoczesnym narastaniu zadłużenia".

To pojawia się także w kontekście międzynarodowym: "Rząd Tuska dokonał zwrotu, który można określić jako „zwinięcie”. Ambicje polityczne zostały skomprymowane do dwóch celów – uzyskania dużych środków z funduszy europejskich na perspektywę 2014-2020 i zdobycie wysokich stanowisk w Unii Europejskiej, Sojuszu Północnoatlantyckim, ewentualnie w innych organizacjach międzynarodowych. Przesłanki były jasne – nie można narażać się państwom, które mają w Polsce swoje mocne lobby, trzeba natomiast realizować takie cele, które łatwo przedstawić opinii publicznej jako sukces".

Efekty. System Tuska ma swoje efekty poza "zwijaniem państwa". Oto jak są zdefiniowane: "Skutkiem jest niska efektywność i wynikający z tego paradoks, polegający na tym, że kraj o wyższym niż przedtem poziomie PKB nie jest w stanie utrzymać poprzednio istniejącego (i to na ogół istniejącego od dziesięcioleci) systemu ochrony i obsługi społeczeństwa".

Program PiS kompleksowo opisuje propozycje programowe partii. Ale w kilkunastostronicowej części poświęconej diagnozie obecnego stanu rzeczy, pojęcie "system Tuska" jest najważniejsze dla całej politycznej retoryki Prawa i Sprawiedliwości.

 

WYDARZENIA POLSATU -- STAN ZAGROŻENIA. Relacja Marka Sygacza z Krymu. Kolejna niespokojna noc na Ukrainie. W Charkowie doszło do bójki między nacjonalistami a środowiskami prorosyjskimi, zginęły 2 osoby. Żołnierze nie pozwolili dziennikarzom opuścić półwyspu. Lądują międzynarodowi obserwatorzy. W Symferopolu szkołą się służby porządkowe -- RACHUNEK ZA GAZ. Materiał Pawła Gadomskiego. Tusk: nie mamy żadnych sygnałów, które mówiłyby, że Gazprom może wstrzymać lub ograniczyć dostawę gazu do Polski. Ekspert: ceny gazu mogą wzrosnąć, rachunki mogą wzrosnąć o 100 proc. -- POLITYCZNE JEDYNKI. Materiał Dominiki Długosz. W walce o PE linie frontu przebiegają we wszystkich kierunkach: PO-PiS, SLD-TR i między małymi partiami. PiS ciągle nie zaprezentowało list. Migalski: wszyscy moi kontrkandydaci mają łącznie 366 lat. W Sejmie mówi się, że Gowin dogaduje się z Ziobrystami. Ziobro: czy są rozmowy? Są prowadzone, jak to w polityce. Nie wykluczam, że niedługo dojdzie do kolejnego transferu FAKTY TVN -- JEDNAK PORWANIE? Materiał Anny Czerwińskiej o zaginionym Boeingu 777 http://fakty.tvn24.pl/ogladaj-online,60/zaginiecie-boeinga-jeszcze-bardziej-tajemnicze,408173.html -- PRZED REFERENDUM. Relacja Andrzeja Zauchy z Symferopolu. Mieszkanka: Putin postępuje gorzej niż Hitler. Większość Krymu zagłosuje za przyłączeniem do Rosji. Krymscy Tatarzy wezwali do bojkotu referendum. Nawet pogrzeb zamienia się w polityczny wiec. Tatarzy nie uznają referendum. Dzisiaj w Charkowie doszło do bójki, zginęły 2 osoby. W Moskwie dziesiątki tysięcy ludzi protestowały przeciwko Putinowi http://fakty.tvn24.pl/ogladaj-online,60/parlament-w-kijowie-rozwiazuje-parlament-na-krymie,408174.html -- NA WŁASNE OCZY. Gościnnie Wojciech Bojanowski z TVN24 http://fakty.tvn24.pl/ogladaj-online,60/coraz-wiecej-rosyjskiego-sprzetu-na-krymie,408175.html -- BEZPIECZNY PORT. Materiał Pawła Płuski. Gazu z łupków nadal nie ma. Tusk: jesteśmy bezpieczni, nie ma zagrożenia dla tych, którzy korzystają z gazu. Premier przypomniał, że w ostatnich latach wybudowano ponad 1200 km gazociągów. Zwiększono powierzchnię magazynową gazu. W maju przyszłego roku ma pracować gazoport w Świnoujściu. Miller: ja oceniam tak jak premier, który powiedział, że Polska jest bezpieczna - podzielam ten pogląd. Ostatnia wróciła sprawa niezrealizowanego pomysłu budowy gazociągu z gazowych złóż morskich z Norwegii. Od umowy odstąpiły obie firmy, z Polski i Norwegii. Miller twierdzi, że inwestycja miała być nieopłacalna http://fakty.tvn24.pl/ogladaj-online,60/premier-o-gazie-polska-bezpieczna,408176.html -- DROGA DO ŚWIĘTOŚCI. Materiał Marzanny Zielińskiej. Z Białegostoku do Watykanu. Biegiem na kanonizację http://fakty.tvn24.pl/ogladaj-online,60/z-bialegostoku-do-watykanu-biegiem-na-kanonizacje,408180.html WIADOMOŚCI TVP -- LINIA PODZIAŁU. Live Piotra Kraśki z Sewastopolu. Ziemiec: jutro specjalne wydanie "Wiadomości" -- GOTOWOŚĆ BOJOWA. Materiał Marii Stepan z Symferopola. Przedreferendalna cisza. Wreszcie zawitała wiosna, na ulicach wojsko, zapachniało strachem. Mieszkańcy kupują rosyjskie flagi. Niewiele czasu, czas się określić. Nikomu nie przeszkadza, że referendum jest nielegalne -- UKRAINA NA ROZDROŻU. Live Leszka Krawczyka z Kijowa -- POLITYCY W DRODZE. Materiał Kamila Dziubki. Gowin: dostaliśmy propozycję utworzenia wspólnych list z Solidarną Polską, ale jesteśmy partią demokratyczną, w przyszłym tygodniu skonsultujemy tę decyzję ze strukturami. Jak ustaliły "Wiadomości", Polska Razem może mieć problem z uzbieraniem odpowiedniej ilości podpisów. Po ew. połączeniu listy musiałby być zmienione. Ziobro: na razie idziemy pod własnym sztandarem. W ostatnim sondażu TNS SP i PR mają identyczne, 3-procentowe poparcie. Platforma zatwierdzała dzisiaj listy, premier był w Gustorzynie. Tusk: Polska będzie, jeżeli chodzi o gaz, jednym z najbezpieczniejszych państw na świecie. Kaczyński: gwałtowanie obniżyć ceny ropy, zrezygnować z ropy rosyjskiej, skończyć szybko budowę gazoportu w Świnoujściu. PiS rozpoczął objazd kraju -- ZAGADKA BOEINGA. Materiał Marcina Szewczaka o zaginionym Boeingu 777 *** -- KACZYŃSKI CHCE, BY W POLSCE POWSTAŁO 17. WOJEWÓDZTWO - ŚRODKOWOPOMORSKIE http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,15629988,Kaczynski_chce__by_w_Polsce_powstalo_17_wojewodztwo.html -- EUROPOSEŁ PO: SKREŚLILI MNIE Z LIST DO PE, BO CHCIAŁEM ŻEBY PROKURATURA ZAJĘŁA SIĘ KUPOWANIEM GŁOSÓW W PLATFORMIE. - A przecież jeśli miałem informację, że mogło dojść do złamania prawa, musiałem to zrobić. Każdy ma taki obowiązek, wynikający z kodeksu karnego, bez względu na to, czy to się tyczy naszych partyjnych kolegów czy nie - mówi Piotr Borys. - To co się dzieje, to zupełnie wbrew polityce Donalda Tuska, który zawsze chciał wyjaśniać wszystkie takie sytuacje - dodaje http://tvn24.pl/wroclaw,44/borys-skreslili-mnie-z-listy-do-pe-bo-chcialem-zeby-prokuratura-zajela-sie-kupowaniem-glosow-w-po,408044.html -- TAKŻE EUROPOSEŁ PO FILIP KACZMAREK ZAPOWIEDZIAŁ, ŻE NIE WYSTARTUJE DO PE. BĘDZIE KANDYDOWAĆ NA PREZYDENTA POZNANIA? http://tvn24.pl/poznan,43/europosel-rezygnuje-powalczy-z-grobelnym,408057.html -- BUNT W PARTII GOWINA. Czołowi współpracownicy Jarosława Gowina są przeciwni współpracy z Solidarną Polską. W czwartek lider Polski Razem porozumiał się ze Zbigniewem Ziobro w sprawie wystawienia wspólnych list do Parlamentu Europejskiego. Decyzja Gowina nie spodobała się Pawłowi Kowalowi, który miał powiedzieć, że w obecnej sytuacji - chodziło mu o niskie sondaże - lepiej zrezygnować w ogóle ze startu w wyborach http://dorzeczy.pl/bunt-w-partii-gowina/ -- MIGALSKI: POROZUMIENIE POLSKI RAZEM Z SOLIDARNĄ POLSKĄ TO KONIEC MOJEJ DZIAŁALNOŚCI W TYM PROJEKCIE. - Wolałbym wierzyć Jarosławowi Gowinowi, że nie ma porozumienia z partią Zbigniewa Ziobry - mówi polityk. Jak dodaje, "nadchodzące wybory są testem na sensowność istnienia obu inicjatyw". - Jeśli liderzy uznają, że boją się Tuska i Kaczyńskiego i w związku z tym chcą zawrzeć polityczny kompromis, to ja nie chcę brać w nim udziału - deklaruje Migalski http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/czy-gowin-porozumial-sie-z-solidarna-polska-migalski-to-bylby-koniec-mojej/qdnl8 -- ZIOBRO POTWIERDZA, ŻE TRWAJĄ ROZMOWY Z POLSKĄ RAZEM. Solidarna Polska podpisała w sobotę porozumienie o współpracy z Polskim Blokiem Ludowym. Politycy PBL - w tym jego prezes Wacław Klukowski oraz Wojciech Mojzesowicz - dołączą do list wyborczych SP do Parlamentu Europejskiego. Pytany, czy trwają rozmowy z Polską Razem Jarosława Gowina ws. współpracy w wyborach do PE, lider SP potwierdził to. Zastrzegł jednocześnie, że jak dotąd nie doszło do porozumienia http://pap.pl/palio/html.run?_Instance=cms_www.pap.pl&_PageID=1&s=infopakiet&dz=kraj&idNewsComp=&filename=&idnews=152944&data=&status=biezace&_CheckSum=-1820146533 -- BIELAN: DZIWIĘ SIĘ POSTAWIE MICHAŁA KAMIŃSKIEGO http://wpolityce.pl/wydarzenia/76555-adam-bielan-dziwie-sie-postawie-michala-kaminskiego-chcialbym-od-niego-uslyszec-czy-przekresla-wszystko-co-mowil-i-robil-przez-tyle-lat-swojej-dzialalnosci-nasz-wywiad -- NIE CHCIAŁ CUGOWSKI I BONI, WZIĄŁ KAMIŃSKI. Znany wokalista ostatecznie odmówił kandydowania z listy partii rządzącej 10 marca - jako przyczynę podając podejście PO do sprawy smoleńskiej. - Decyzja Cugowskiego sprawiła nam spory problem. Michał Boni proszony, by stanął na czele lubelskiej listy, stanowczo odmówił, wtedy wykonano telefon do Michała Kamińskiego. Zgodził się od razu - relacjonuje rozmówca ze sztabu kampanii Platformy http://niezalezna.pl/52893-nie-chcial-cugowski-i-boni-wzial-kaminski-ujawniamy-kulisy-ukladania-list-po -- TUSK O SYTUACJI POLSKICH ROLNIKÓW: JEST BARDZO DRAMATYCZNA. - Trudno być zadowolonym. Sytuacja jest bardzo dramatyczna - mówił Donald Tusk podczas spotkania z dziennikarzami. Premier jednak dodał, że "współpraca z Dacianem Cioloșem (komisarzem ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Komisji Europejskiej) jest wzorowa". - Rozmawialiśmy o rolnikach, którzy poniosą straty, bo przecież nie oni są winni zaistniałej sytuacji - mówił Tusk http://wiadomosci.onet.pl/kraj/donald-tusk-o-sytuacji-polskich-rolnikow-jest-bardzo-dramatyczna/edfsz -- KALINOWSKI: SYTUACJA NA RYNKU WIEPRZOWINY OZNACZA KRYZYS PSL. - Rolnicy są zdesperowani. Mamy kryzys. W kryzysie trzeba szybko podejmować decyzje, nawet jak nie są najlepsze" - dodał europoseł. Jego zdaniem minister rolnictwa Stanisław Kalemba, który podał się w czwartek do dymisji, wziął na siebie polityczną odpowiedzialność nie tylko za swoje błędy. Kalinowski ocenił, że błędem była m. in. decyzja głównego lekarza weterynarii wyznaczająca zbyt duży obszar strefy buforowej http://pap.pl/palio/html.run?_Instance=cms_www.pap.pl&_PageID=1&s=infopakiet&dz=kraj&idNewsComp=&filename=&idnews=152874&data=&status=biezace&_CheckSum=-2136998089 -- TUSK: LIMITY FINANSOWE NIE BĘDĄ JUŻ PRZESZKODĄ W LECZENIU ONKOLOGICZNYM. - Udało się przygotować takie rozstrzygnięcie, które spowoduje, że jeśli chodzi o leczenie raka w Polsce, to dotychczasowe limity finansowe przestaną być przeszkodą" - oświadczył Donald Tusk. - To, co z mojego punktu widzenia było najważniejsze, (...) żeby już w najbliższej przyszłości żaden lekarz w Polsce nie mógł powiedzieć pacjentowi choremu na raka, że on nie będzie leczony dlatego, bo jest jakiś limit finansowy i nie ma na to pieniędzy - dodał premier. "Ten problem rozwiążemy definitywnie" - dodał http://pap.pl/palio/html.run?_Instance=cms_www.pap.pl&_PageID=1&s=infopakiet&dz=kraj&idNewsComp=&filename=&idnews=152936&data=&status=biezace&_CheckSum=-445259266 -- SZANSĄ DLA PRASY MOŻE BYĆ POWRÓT DO DŁUGICH TEKSTÓW ALBO WIĘCEJ INFOGRAFIK http://press.pl/newsy/prasa/pokaz/44613,Szansa-dla-prasy-moze-byc-powrot-do-dlugich-tekstow-albo-wiecej-infografik