Kartka z kalendarza- dokładnie 21 lat temu, Jan Olszewski został premierem

20060410042554

5 grudnia 1991, nieoczekiwanie, prezydent Lech Wałęsa desygnował Jana Olszewskiego na stanowisko premiera. Dokładnie 21 lat temu, 6 grudnia 1991, Sejm przyjął tę kandydaturę: 250 głosami za, spośród 440 głosujących. 47 było przeciw (SLD) , wstrzymało się 107 (UD i PSL). To jedno z kluczowych wydarzeń w polskiej polityce, które zapoczątkowało podział sceny politycznej, który istnieje do dziś. 

39 dni od pierwszych, całkowicie demokratycznych od kilkudziesięciu lat wyborów, 27 października 1991 Sejm powołał mecenasa Jana Olszewskiego na premiera, rozpoczynając jeden z politycznie najgorętszych etapów po 1989 roku. 

Pierwszym kandydatem Wałęsy, był desygnowany na stanowisko premiera Bronisław Geremek, jeden z liderów zwycięskiej wtedy Unii Demokratycznej. Jak pisała wtedy Gazeta Wyborcza: “Misja Geremka trwała pięć dni i zakończyła się po spotkaniu: UD, PC i KLD w Belwederze, gdzie doszło do awantury między Wałęsą i Kaczyńskim. Nieudana misja Geremka scementowała „piątkę”- KPN, ZChN, PC, KLD i Porozumienie Ludowe, które popierały kandydaturę Jana Olszewskiego. W programie “100 pytań do” Geremek nazwał koalicję “bandą pięciorga”.

5 grudnia, Lech Wałęsa przyjął dymisję rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego i powierzył rządową misję Olszewskiemu. Koalicja pięciu mówiła, że rząd Olszewskiego ma być “rządem przełomu”.  Jak o Olszewskim pisało wtedy Życie Warszawy: “Dwa, trzy razy w tygodniu robi zakupy w Hali Mirowskiej w Warszawie, „bo polityk powinien znać ceny i orientować się w nastrojach społeczeństwa”. Lubi Dostojewskiego i Tołstoja. Jego marzeniem Jest pisanie pamiętników.”

Lech Wałęsa od początku był przeciwnikiem powołania Olszewskiego. Natychmiast po sejmowym głosowaniu, które oglądał w Belwederze, odleciał do Gdańska. Olszewski, po głosowaniu spotkał się w Sejmie z koalicyjną piątką, a wieczorem złożył w URM wizytę odchodzącemu premierowi Janowi Krzysztofowi Bieleckiemu. Spotkał się też z Leszkiem Balcerowiczem, którego poprosił o kierowanie pracami rządu do czasu uzyskania przez niego wotum zaufania dla nowego gabinetu.

W ciągu kilkunastu dni, Wałęsa zapowiedział Olszewskiemu, że nie widzi możliwości współpracy z jego rządem, w związku z czym Olszewski złożył w Sejmie dymisję, która nie została przyjęta. 

21 grudnia przedstawił w Sejmie expose. Mówił między innymi: “Jestem przekonany, że najlepszym wyjściem z obecnego ciężkiego kryzysu jest powrót do ideowej i politycznej odwagi. Musimy podjąć wyzwanie szybko biegnącej historii. Musimy sprostać chlubnym tradycjom naszego narodu. Świadomi naszych słabości i wad, z pokorą, ale w poczuciu dziejowej odpowiedzialności, musimy starać się podjąć dziedzictwo Najjaśniejszej Rzeczypospolitej.”

Kilka dni później, na dzień przed Wigilią, 23 grudnia 1991 Sejm odbył debatę nad expose premiera Olszewskiego. 

W imieniu klubu Unii Demokratycznej głos zabrał Wladysław Frasyniuk, który powiedział, między innymi: “Wybór, którego musimy dokonać, jest dla nas tym trudniejszy, że odpowiedzialność za tak skonstruowany rząd i program bierze na siebie premier Jan Olszewski, człowiek wybitny, zasłużony dla Polski, wobec którego ja osobiście i wielu moich przyjaciół z Unii Demokratycznej ma wielki dług wdzięczności za styl, w jakim bronił nas na salach sądowych. Ten jednak motyw sympatii i podziwu dla osoby premiera nie może być dzisiaj rozstrzygający. Wobec tego, co powiedziałem wcześniej, nie możemy, panie premierze, poprzeć pańskiego rządu.”

A to fragment wystąpienia Donalda Tuska, w imieniu klubu Kongresu Liberalno-Demokratycznego: “Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Polska potrzebuje rządu na miarę wytrwania. Życie nie czeka na wynik gier politycznych. Niebezpiecznie maleje w Polsce autorytet władzy i niepokojąco kurczy się obszar obywatelskiej odpowiedzialności za państwo. Widząc te narastające zagrożenia, nie rezygnujemy z powodzenia polityki szans. Szansą Polski jest dziś taka relacja w stosunkach między rządem, parlamentem i prezydentem, która umocni pozycję władzy wykonawczej. W dzisiejszym głosowaniu posłowie Klubu Liberalno-Demokratycznego, pełni szacunku i uznania dla osoby premiera Jana Olszewskiego, ale sceptyczni co do programu i składu gabinetu, wstrzymają się od głosu.”

23 grudnia 1991 Sejm powołał rząd Olszewskiego (235 głosów za, przeciw 60 – SLD, 139 – wstrzymujących się – UD, KPN, KLD). 

Rząd Olszewskiego trwał krótko i te niespełna pół roku było naznaczone ciągłymi wstrzsami, głownie na linii URM-Belweder.  W lutym do dymisji podał się Karol Lutkowski, którego zastąpił Andrzej Olechowski. 5 marca 1992, Sejm odrzucił mniejszościowemu gabinetowi program gospodarczy. W kwietniu, minister obrony Jan Parys odwołał szefa Wojskowych Służb Informacyjnych, Czesława Wawrzyniaka, do dymisji podał się szef wywiadu UOP, generał Jasik. 

W maju 1992, prezydium Unii Demokratycznej zdecydowało o złożeniu wniosku o dymisję Olszewskiego, żeby wyprzedzić podobny ruch ze strony prezydenta Wałęsy. 22 maja, do przebywającego w Moskwie prezydenta Wałęsy, premier Olszewski wysłał “szyfrogra,” domagający się powstrzymania od podpisywania traktatu, który dawał możliwość tworzenia spółek w dawnych bazach armii sowieckiej, co zdaniem rządu miało być przeszkodą w rozmowach z NATO.

28 maja 1992, Sejm przyjął zaproponowaną przez Korwina-Mikke uchwałę „lustracyjną” i polecił wykonać ją ministrowi spraw wewnętrznych, Antoniemu Macierewiczowi, co otworzyło drogę do stworzenia “listy Macierewicza” i tzw. “nocy Teczek”. 

Dziś Jan Olszewski ma 72 lata. Był doradcą prezydenta Lecha Kaczynskiego, przez którego został odznaczony orderem Orła Białego. 

Jan Olszewski w rozmowie z polską sekcją BBC o tworzeniu rządu. Nagranie z 1991 – link.

Pozostałe z : 300Sejm

Polityczny plan tygodnia: dwulecie rządu PiS, debata PE o Polsce, Kongres 590, PAD w Krapkowicach, rozprawa KW

Rząd PiS kierowany przez premier Szydło w nadchodzącym tygodniu będzie obchodzić dwulecie swojej działalności. Z tej okazji ma dojść do podsumowania pracy ministrów – na razie bez rekonstrukcji. Sam rząd we wtorek zajmie się kilkoma projektami Mateusza Morawieckiego, m.in. Prawem przedsiębiorców. Ważnym tematem tygodnia będzie zapewne kolejna już debata w Czytaj więcej →

Sejm: Czy nie będzie już BOR-u?

PiS planuje rozdzielić uprawnienia BOR na dwie instytucje: parlamentarną Straż Marszałkowską oraz nową Służbę Ochrony Państwa. SM stanie się służbą mundurową, dostanie do ręki broń i uzyska dostęp do informacji policji i wywiadu. O 9:00 Sejm zaczyna 51. posiedzenie. Sejmowa komisja administracji i spraw wewnętrznych chce zwiększyć liczbę funkcjonariuszy Straży Czytaj więcej →

Polityczny plan tygodnia: kierownictwo PiS o rekonstrukcji, rząd o CPK, Sejm o handlu w niedziele, debata o Polsce

W nadchodzącym tygodniu ma spotkać się kierownictwo PiS, by rozmawiać o zmianach w rządzie. Do spotkania miało dojść już w ubiegłym tygodniu, ale zostało przełożone z powodu choroby Jarosława Kaczyńskiego. Rząd z kolei na wtorkowym posiedzeniu zajmie się projektem uchwały dot. Centralnego Portu Komunikacyjnego. Sejm zajmie się projektem dot. ograniczenia Czytaj więcej →

20 politycznych tematów listopada

Zapowiedziana rekonstrukcja rządu oraz projekty ustaw sądowych – to, jak można przypuszczać, dwa tematy, wokół których będzie obracać się polska polityka w listopadzie. Zmiany w składzie Rady Ministrów mają zostać ogłoszone mniej więcej w połowie miesiąca – 16 listopada wypada dwulecie rządu. W listopadzie odbędzie się tzw. konwencja zjednoczeniowa Polski Czytaj więcej →